AZ EN

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ MALİYYƏ BAZARLARINA NƏZARƏT PALATASI

Tez-tez verilən suallar.

Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası tərəfindən ölkəmizdə səfərdə olan turistlərin və xarici qonaqların bank xidmətlərinə rahat çıxışını təmin etmək məqsədilə əsas turistik bölgələrdə yerləşən bankların filial və şöbələrinə dair xəritə hazırlanmışdır. İngilis dilində tərtib olunmuş xəritə Bakı, Gəncə, Quba, Qəbələ və Şəkidə yerləşən bankların struktur bölmələrinin ünvanları, iş rejimi və əlaqə nömrələri göstərilməklə hazırlanmışdır. Xəritədə həftəsonları və 24/7 rejimində fəaliyyət göstərən filiallar xüsusi qeyd olunmaqla, bankların abbreviaturalarını özündə əks etdirir.

Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası hazırlanmış xəritədən ölkəmizə səfər etmiş turist və qonaqların faydalanacağına ümid edir.

1. Qiymətli kağız nədir?

Qiymətli kağız onun mülkiyyətçisi və emitenti (investisiya qiymətli kağızlarının emissiyasını həyata keçirən şəxs) arasında müqavilə münasibətlərinin mövcudluğunu və mülkiyyətçinin həmin müqavilədən irəli gələn hüquqlarını təsdiqləyən sənəddir. Qiymətli kağızlara istiqraz, səhm, veksel, depozitar qəbzi, investisiya fond payı, girov kağızı, ipoteka kağızı və daşınmaz əmlak sertifikatı aiddir. İstiqrazlar və səhmlər investisiya qiymətli kağızları olub, buraxılışlarla yerləşdirilən və qiymətli kağızların əldə edilməsi vaxtından asılı olmayaraq bir buraxılış daxilində hüquqların həyata keçirilməsinin həcmi və müddəti eyni olan qiymətli kağızlardır.

Qiymətli kağızlar bazarı qiymətli kağızların emissiyası, buraxılması, tədavülü, ödənilməsi, mülkiyyətçiliyi, saxlanılması, kompensasiyası, öhdəliklərlə yüklənməsi, dövlət tənzimlənməsi və digər əməliyyatların həyata keçirilməsi üzrə subyektlər arasında olan hüquqi və iqtisadi münasibətlərin məcmusudur.

2. Səhm nədir?

Səhm mülkiyyətçisinin həmin səhmin nominal dəyərinə mütənasib surətdə səhmi buraxmış səhmdar cəmiyyətinin nizamnamə kapitalında iştirakını, mənfəətindən dividendlər, ləğvindən sonra isə qalan əmlakının hissəsini almaq hüququnu, həmçinin səhmdar cəmiyyətinin idarə olunmasında iştirak etmək hüququnu təsdiqləyən investisiya qiymətli kağızıdır. Səhmin emitenti yalnız səhmdar cəmiyyəti ola bilər.

- Səhm adi və ya imtiyazlı növündə buraxıla bilər.

- Səhmlərin nominal dəyəri səhmin dəyərinin cəmiyyətin nizamnaməsi ilə müəyyən edilmiş pul ifadəsidir.

- Səhmlərin nominal dəyəri Azərbaycan Respublikasının milli valyutası ilə ifadə olunur.

- Səhmlərin nominal dəyərindən aşağı qiymətlə ilkin yerləşdirilməsinə yol verilmir.

- Adi səhmlərin hər biri eyni nominal dəyərli olmaqla onun mülkiyyətçisinə eyni həcmdə hüquqlar verir. Adi səhm mülkiyyətçisinə emitentin mənfəətinin bir hissəsini dividendlər şəklində almaq, emitentin fəaliyyətinin idarə olunmasında iştirak etmək və emitentin ləğvindən sonra qalan əmlakının bir hissəsini əldə etmək hüququnu verən səhm növüdür.

- İmtiyazlı səhmlərin bir buraxılışı daxilində hər biri eyni nominal dəyərli olmaqla onun mülkiyyətçisinə eyni həcmdə hüquqlar verir. İmtiyazlı səhm emitentin  fəaliyyətinin nəticəsindən asılı olmayaraq, mülkiyyətçisinə səhmin nominal dəyərinin sabit faizi şəklində dividend almasına təminat verən, emitentin ləğvindən sonra qalan əmlakının bir hissəsini almaqda digər səhmdarlara nisbətən üstünlük hüququnu, habelə səhmlərin buraxılış şərtlərində və emitentin nizamnaməsində nəzərdə tutulan digər hüquqlar verən səhm növüdür

3. İstiqraz nədir?

İstiqraz emitentin istiqraz mülkiyyətçisinə borclu olduğunu təsdiqləyən və şərtlərindən asılı olaraq, müəyyən edilmiş tarixdə faiz (kupon) və ya diskont və əsas məbləği ödənilən borc investisiya qiymətli kağızıdır. İstiqrazlar dövlət təşkilatları və korporativ təşkilatlar tərəfindən buraxılır. İstiqrazlar təminatına görə təmin edilmiş və ya təmin edilməmiş istiqrazlara bölünürlər. Təmin edilmiş istiqrazlar onlardan irəli gələn öhdəliklər girovla, qarantiya ilə, həmçinin dövlət və ya bələdiyyə zəmanəti ilə təmin olunan istiqrazlardır. Təmin edilmiş istiqrazlar üzrə təminatın dəyəri istiqrazların ümumi nominal dəyərindən və ödəniləcək olan faizlərdən (olduqda) aşağı olmamalıdır.

4. Törəmə maliyyə aləti nədir?

Törəmə maliyyə alətləri onların əsasında duran maliyyə alətinin və ya məhsulunun (əsas aktiv adlanır) dəyərindən asılı olaraq dəyəri müəyyən edilən maliyyə alətləridir. Bunlar maliyyə müqavilələridir və bu müqavilələrin dəyəri onların bağlı olduğu aktivin dəyərinin dəyişməsindən asılı olaraq müəyyən edilir. Əsas aktivlər, məsələn, səhmlər və ya valyuta ola bilər. Törəmə maliyyə alətlərinin bir çox növləri vardır və bunlardan svoplar, fyuçerslər, forvardlar və opsionlar ən geniş yayılmışlardır. Törəmə maliyyə aləti istənilən növ qiymətli kağızlarla bağlı yaradıla bildiyi üçün, onların əhatə dairəsi demək olar ki, sonsuzdur. Nəticədə, törəmə maliyyə aləti iki tərəf arasında əsas aktivin gələcək dəyərindən asılı olan bir müqavilədir.

5. İnvestisiya xidmətlərinə hansılar aiddir?

İnvestisiya xidmətləri əsas və yardımçı xidmətlər olmaqla iki yerə bölünür. Əsas investisiya xidmətləri aşağıdakılardır:

- qiymətli kağızlar və ya törəmə maliyyə alətləri ilə aparılan əməliyyatlarla bağlı müştəri sifarişlərinin qəbul və icra edilməsi;

- fərdi investorların portfelinin idarə edilməsi;

- investisiya məsləhətlərinin verilməsi;

- qiymətli kağızların öhdəlik götürmədən yerləşdirilməsi və anderraytinqi;

- qiymətli kağızların öhdəlik götürməklə yerləşdirilməsi və anderraytinqi;

- mərkəzi depozitarın və fond birjasının üzvü qismində öz hesabına qiymətli kağızlar və ya törəmə maliyyə alətləri ilə əməliyyatlar aparılması;

- marja ticarəti.

Yardımçı investisiya xidmətlərinə aşağıdakılar aiddir:

- müştərisinin qiymətli kağızlar hesablarının idarə edilməsi, o cümlədən qiymətli kağızların və ya törəmə maliyyə alətlərinin öhdəliklərlə yüklənməsi ilə bağlı əməliyyatların həyata keçirilməsi;

- investorlara qiymətli kağızlar və ya törəmə maliyyə alətləri ilə həyata keçirdiyi əqdlərin bağlanması üçün kredit və ya digər formada borc verilməsi;

- qiymətli kağızlar və ya törəmə maliyyə alətləri ilə bağlı investisiya tədqiqatı və maliyyə təhlilinin aparılması;

- təmin edilmiş istiqrazlar üzrə təminatın sərəncamçısı xidmətinin həyata keçirilməsi;

- əsas investisiya xidmətlərinin (əməliyyatlarının) həyata keçirilməsi ilə bağlı xarici valyuta mübadiləsi.

6. Fond Birjası fəaliyyəti nədir?

Fond Birjası, fond birjası fəaliyyəti üçün lisenziyaya malik olan, fəaliyyətinin müstəsna predmeti tənzimlənən bazarların təşkili və idarə edilməsi olan, səhmdar cəmiyyəti formasında yaradılan hüquqi şəxsdir. Qiymətli kağızlar və törəmə maliyyə alətləri üzrə kütləvi ticarəti fond birjası təşkil edir. Onun vəzifələrinə ticarətin ədalətliliyinin və şəffaflığının təmin edilməsi,  öz daxili qaydaları ilə üzvlərinin ticarətdə birbaşa və (və ya) məsafədən qoşulmaqla iştirakının təmin edilməsi, qiymətli kağızlarla və törəmə maliyyə alətləri ilə ticarətin təşkili və keçirilməsi, qiymətli kağızların kütləvi təklifinin və yerləşdirilməsinin təşkili və fond birjasının daxili qaydaları ilə nəzərdə tutulmuş digər vəzifələr aiddir.

7. Mərkəzi depozitar fəaliyyəti nədir?

Mərkəzi depozitar onun üzvləri olan investisiya şirkətləri və investisiya fondunun depozitarları ilə birlikdə depozitar sistemini təşkil edir. Mərkəzi depozitar bu sistemin mərkəzi institutudur və qiymətli kağızlar üzrə depozitar sistemini idarə edir.

8. Mərkəzi depozitarın vəzifələri hansılardır?

Mərkəzi depozitarın vəzifələri aşağıdakılardır:

- qiymətli kağızların saxlanması və uçotunun aparılması;

- qiymətli kağız mülkiyyətçilərinin hesablarının uçotunun aparılması;

- qiymətli kağızlar və onların mülkiyyətçilərinin hesabları üzrə elektron sistemin təşkilinin və aparılmasının təmin edilməsi;

- qiymətli kağız mülkiyyətçilərinin reyestrinin aparılması;

- nominal saxlayıcıların hesablarının uçotunun aparılması;

- qiymətli kağızların öhdəliklərlə yüklənməsinin qeydiyyatı.

1. Avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası (İcbari avtomobil sığortası) nə üçün lazımdır?

Avtomobil idarə edən zaman hər bir kəs üçüncü şəxsin əmlakına və ya sağlamlığına zərər vurulması təhlükəsi ilə üzləşə bilər. Bu zaman hadisənin törədilməsində təqsirli bilindiyiniz halda qarşı tərəfə vurulan zərərin əvəzini ödəməli olacaqsınız. İcbari avtomobil sığortasının mövcudluğu Sizi bu öhdəlikdən azad edir.

2. Avtomobili bir neçə sürücü idarə edirsə, onların - hər birinin ayrıca İcbari avtomobil sığortası şəhadətnaməsi olmalıdırmı?

Xeyr. İcbari avtomobil sığorta müqaviləsinin qüvvədə olduğu - müddət ərzində sığortalıya aid edilən bütün hüquq və vəzifələr avtomobili istifadə edən digər sürücülərə də şamil edilir və hər bir sürücünün ayrıca İcbari avtomobil sığorta şəhadətnaməsinin olması tələb olunmur.

3. İcbari avtomobil sığortası ilə sığortalının öz avtomobilinə dəyən zərərə görə təminat verilirmi?

Xeyr, verilmir.

4. Üçüncü şəxslər dedikdə kimlər nəzərdə tutulur?

Üçüncü şəxs dedikdə, sığortalının hərəkət və ya hərəkətsizliyi nəticəsində zərər çəkən, eyni zamanda sığorta ödənişi almaq hüququna malik olan fiziki şəxslər başa düşülür. Fiziki şəxs öldüyü halda, onun ailə üzvləri – və ya hüquqi şəxslər, yaxud onların hüquq varisləri üçüncü şəxs sayılırlar. Eyni zamanda, sığortalı və (və ya) sığorta olunanın ailə üzvləri, mülki məsuliyyətin icbari sığortası üzrə sığorta müqaviləsinin tərəfi olmayan şəxslər üçüncü şəxs hesab olunmur.

5. Üçüncü şəxsin avtomobilinə və ya digər əmlakına vurulan zərərə görə İcbari avtomobil sığortası ilə hansı sığorta təminatı verilir?

Sığorta hadisəsi nəticəsində üçüncü şəxsin avtomobilinə və ya digər əmlakına zərər vurularsa, bu zaman - 5000 manat-adək olan zərərin ödənilməsinə  təminat verilir.

6. Zərər bir neçə üçüncü şəxsin avtomobilinə və ya əmlakına vurulduqda sığorta ödənişi məbləği necə hesablanır?

Bir sığorta hadisəsi nəticəsində bir neçə üçüncü şəxsin avtomobilinə və ya əmlakına zərər vurularsa və zərərçəkənlərin hər birinə münasibətdə ayrı-ayrılıqda hesablanan öhdəliyinin ümumi həcmi 5000 manatı aşarsa, hər bir zərərçəkənə verilən sığorta ödənişi ümumi sığorta məbləğinin (5000 manatın) ona dəymiş zərərə mütənasib hissəsində həyata keçirilir. Məsələn, yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində 3 nəqliyyat vasitəsinə zərər vurulub. A nəqliyyat vasitəsinə dəyən zərər 2000 manat, B 3000 manat, C 1550 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. Belə olan halda, sığorta məbləği hesablanmış ümumi zərər məbləğinə bölünür və alınan rəqəm hər bir nəqliyyat vasitəsi üzrə hesablanmış zərər məbləğinə vurulur. Yəni,

5000/6550=0.76A=2000*0.76

B=3000*0.76

C=1550*0.76

Deməli, A nəqliyyat vasitəsinin sürücüsünə 1520 manat, B-yə 2280 manat, C-yə 1178 manat sığorta ödənişi veriləcəkdir.

7. Üçüncü şəxsin həyatına və ya sağlamlığına dəyən zərərə görə İcbari avtomobil sığortası ilə hansı sığorta təminatı verilir?

Sığorta hadisəsi nəticəsində fiziki şəxslərin sağlamlığına dəyən zərərə görə sığorta məbləği bir hadisə üzrə 50.000 manatdan çox olmamaq şərtilə, bir fiziki şəxsin sağlamlığına dəyən zərər üzrə 5000 manatadək olan zərərin ödənilməsinə  təminat verilir. Sığorta hadisəsi nəticəsində sığorta olunanın və ya üçüncü şəxsin sağlamlığına vurulan zərərin əvəzi sığorta məbləğinin aşağıdakı nisbətlərində ödənilir:

- zərərçəkənin ölməsi, o cümlədən aldığı bədən xəsarəti, xəstələnməsi, zəhərlənməsi və ya kontuziya olması nəticəsində sığorta hadisəsi baş verdiyi tarixdən 3 il ərzində ölməsi — 100 faiz;

- zərərçəkənin məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı ilə ölmüş elan edilməsi — 100 faiz;

- zərərçəkənin bədən xəsarəti alması, zəhərlənməsi, yaxud kontuziya olması nəticəsində sığorta hadisəsi baş verdiyi tarixdən 3 il ərzində ona əlillik qrupu təyin və ya sağlamlıq imkanları məhdudluğunun müəyyən olunması:

- I qrup əlilliyə və ya 18 yaş tamam olana qədər sağlamlıq imkanlarının məhdudluğuna görə- 80 faiz;

- II qrup əlilliyə və ya beş il müddətinə sağlamlıq imkanlarının məhdudluğuna görə- 60 faiz;

- III qrup əlilliyə, iki il müddətinə və ya altı aydan iki ilə qədər müddətə sağlamlıq imkanlarının məhdudluğuna görə- 40 faiz;

- əlillik qrupu təyin və ya sağlamlıq imkanları məhdudluğu müəyyən olunmadan az ağır və ya ağır xəsarət alması – 30 faiz;

- yüngül xəsarət alması – 15 faiz.

8. İcbari avtomobil sığortası mənəvi zərər görə təminat verirmi?

Xeyr, verilmir.

9. Sığortalının qəza törədib-törətməməsi icbari avtomobil sığortası üzrə sığorta haqqının məbləğinə təsir edirmi?

Bəli, təsir edir. Belə ki, əvvəlki sığorta müqavilələri üzrə nəqliyyat vasitəsi sürücüsünün təqsiri üzündən baş verən sığorta hadisəsinin olub-olmamasından asılı olaraq, sığortalıya münasibətdə sığorta haqları arta və ya azala bilər.

10. Bonus-malus sistemi nədir?

Bonus-malus sistemi-əvvəlki sığorta müqavilələri üzrə nəqliyyat vasitəsi sürücüsünün təqsiri üzündən baş verən sığorta hadisəsinin olub-olmamasından asılı olaraq, sığortalıya münasibətdə sığorta haqlarını artıran və ya azaldan əmsallar tətbiq edilməsini nəzərdə tutan güzəştlər və əlavələr sistemidir.

11. İcbari avtomobil sığortası üzrə sığorta haqqı məbləği bütün sığortaçılarda eynidirmi?

Bəli, eynidir.

12. İcbari avtomobil sığortasının mövcudluğu nə ilə təsdiqlənir?

İcbari sığorta müqaviləsi bağlandıqdan sonra sığortaçı sığortalıya icbari sığorta şəhadətnaməsini təqdim edir ki, bu da müqavilənin bağlanma faktını təsdiq edir. Həmçinin, bununla bağlı Sizin mobil nömrənizə 9707 qısa nömrəsindən SMS gəlir.

13. İcbari avtomobil sığortası şəhadətnaməsinin qüvvəyə minməsi necə bilinir?

İcbari sığorta müqaviləsi yalnız “İcbari sığortalar haqqında” Azərbaycan Rеspublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş informasiya sistemi vasitəsilə bağlandığı və həmin sistemin informasiya ehtiyatında mövcud olduğu halda etibarlıdır. Sığorta müqaviləsi ilə bağlı məlumatlar informasiya sisteminə daxil olunduqdan sonra bu barədə Sizin mobil nömrənizə 9707 qısa nömrəsindən SMS göndərilir.

14. İcbari avtomobil sığortası şəhadətnaməsi hansı ərazidə qüvvədədir?

Azərbaycan Rеspublikasının ərazisində.

15. İcbari avtomobil sığortası şəhadətnaməsi itdikdə nə etmək lazımdır?

Sığorta şəhadətnaməsi itdikdə və ya məhv olduqda onun dublikatını almaq üçün sığortaçıya müraciət etmək lazımdır. Dublikata görə heç bir haqq ödənilmir.

16. İcbari avtomobil sığortası şəhadətnaməsinə vaxtından əvvəl xitam vermək olarmı?

Avtonəqliyyat vasitəsi satıldıqda sığortalının həmin müqaviləyə xitam vermək hüququ var.

17. Avtomobilin dövlət qeydiyyatı nişanı dəyişdikdə İcbari avtomobil sığortası şəhadətnaməsini dəyişmək lazımdırmı?

Bəli

18. Avtomobil digər şəxsə satıldıqda İcbari avtomobil sığortası şəhadətnaməsi qüvvədən düşürmü?

Müqaviləyə xitam verilmir. Lakin müqavilənin avtomobilin yeni sahibinin adına rəsmiləşdirilməsi məqsədə müvafiqdir.

19. Sığorta hadisəsi baş verdikdə nə etmək lazımdır?

Sığorta hadisəsinin baş verməsi barədə sığortalı və ya sığorta olunan şəxs, yaxud faydalanan şəxs hadisədən xəbər tutduqdan dərhal sonra və ya mümkün olan ən qısa müddət ərzində sığortaçıya və ya onun nümayəndəsinə, eyni zamanda həmin hadisə barədə Dövlət Yol Polisinə hər hansı vasitə ilə xəbər verməlidir.

20. Sığortaçı sığorta ödənişinin verilməsindən hansı hallarda imtina edə bilər?

- Sığorta hadisəsinin baş verməsi barədə sığortalı və ya sığorta olunan şəxs, yaxud faydalanan şəxs hadisədən xəbər tutduqdan dərhal sonra və ya mümkün olan ən qısa müddət ərzində xəbər verməməsi nəticəsində sığortaçının hadisənin sığorta hadisəsi olub-olmamasını müəyyənləşdirmək imkanından məhrum olması;

- zərərçəkənin müvafiq hadisənin baş verməsinə yönələn qəsdən etdiyi hərəkəti və ya hərəkətsizliyi, habelə hadisə ilə birbaşa səbəb əlaqəsində olan qəsdən cinayət törətməsi;

- müqavilə və ya icbari sığorta qanunları ilə hərbi risklərin sığortalanması nəzərdə tutulmadıqda hadisənin baş verməsinin hərbi əməliyyatlar və ya hərbi xarakterli tədbirlər hesab edilən halların nəticəsi olması;

- sığortalının sığortalanmış əmlaka dəyən zərərin qarşısını almaq və ya həcmini azaltmaq üçün lazımi və mümkün tədbirləri görmək iqtidarında olduğu halda, həmin tədbirləri qəsdən görməməsi; bu zaman sığorta ödənişindən o həcmdə imtina edilə bilər ki, sığortalı mümkün tədbirləri görmüş olsaydı, zərərin miqdarı həmin həcmdə azalmış olardı;

- sığortalının sığorta predmeti, həmçinin sığorta olunan şəxs və (və ya) sığorta hadisəsi barəsində sığortaçıya qəsdən yanlış məlumat verməsi nəticəsində sığortaçının sığorta riskini qiymətləndirmək, həmçinin sığorta hadisəsinin səbəblərini və (və ya) dəyən zərərin həcmini müəyyənləşdirmək imkanından tam və ya qismən məhrum olması;

- əmlakın sığortası üzrə sığortalı, sığorta olunan və ya faydalanan şəxsin zərərin əvəzini tam olaraq zərər dəyməsində təqsirli olan şəxsdən alması; bu zaman zərərvuran zərərin əvəzini qismən ödəmiş olduqda sığorta ödənişindən ödənilmiş məbləğ həcmində imtina edilir.

- baş vermiş hadisənin icbari sığorta qanunlarına və ya sığorta müqaviləsinə görə sığorta hadisəsi hesab edilməməsi;

- sığorta haqqının növbəti - hissəsinin müqavilədə nəzərdə tutulmuş ödənilməsi müddəti başa çatdıqdan 15 gün sonra, - və ya sığortaçının müəyyən etdiyi müddətin başa çatmasından 3 gün sonra sığorta hadisəsinin baş verməsi halında sığorta haqqının müvafiq hissəsi ödənilməmiş olduqda;

- icbari sığorta qanunlarında nəzərdə tutulmuş digər hallarda.

21. Subroqasiya hüququ nədir?

Sığortalı və ya sığorta olunan, həmçinin üçüncü şəxsin bağlamış olduğu digər müvafiq sığorta müqaviləsinin tərəfi olan sığortaçı sığorta hadisəsi nəticəsində üçüncü şəxsin əmlakına vurulan zərərin əvəzini ödədikdə, subroqasiya hüququndan istifadə etməklə, ödədikləri sığorta ödənişini sığorta məbləği həddində sığortaçıdan tələb edə bilərlər.

22. Sığortaçının İcbari avtomobil sığortası üzrə subroqasiya hüququ hansı hallarda yaranır?

- sığorta hadisəsi inzibati məsuliyyəti istisna edən və ya əməlin cinayət olmasını aradan qaldıran hərəkətlər istisna olmaqla, sığortalının və ya sığorta olunanın həmin hadisənin baş verməsinə yönəldilmiş qəsdən etdiyi qanunazidd hərəkətlərinin nəticəsi olduqda;

- sığorta hadisəsi baş verərkən sığortalının və ya sığorta olunanın, yaxud onların nümayəndəsinin, etibar etdikləri şəxsin əmlakı (binanı, tikilini, avtonəqliyyat vasitəsini, cihazı, qurğunu, avadanlığı və s.) alkoqoldan, narkotik vasitələrdən, psixotrop maddələrdən və ya güclü təsir edən digər maddələrdən istifadə olunması nəticəsində sərxoş vəziyyətdə istismar etməsi, həmçinin qeyd olunan maddələrdən istifadənin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı Dövlət Yol Polisi tərəfindən aparılan müayinədən boyun qaçırması;

- icbari sığorta şəhadətnaməsində göstərilən əmlakın onu istifadə etməyə, idarə etməyə, işlətməyə və digər qaydada istismar etməyə hüququ olmayan şəxs tərəfindən istismar edilməsi; bu zaman, müvafiq əmlak buna hüququ olmayan şəxs tərəfindən sığortalının və ya sığorta olunanın, bu barədə məlumatlı olmağa borclu olduğu hallar istisna olmaqla, xəbəri olmadan istismar edilərsə, subroqasiya hüququ həmin şəxsə qarşı yaranır;

- sığorta hadisəsi icbari sığorta şəhadətnaməsində göstərilən əmlakın onun texniki təyinatına uyğun olmayan məqsədlərlə istifadə edilməsi zamanı baş verdikdə;

- sığortalı (sığorta olunan) və ya onun nümayəndəsi sığorta hadisəsi zamanı əmlaka daha çox zərərin dəyməsinin qarşısının alınması və (və ya) onun azaldılması istiqamətində, həmçinin zərər çəkmiş və ya zərər çəkmə ehtimalı olan şəxslərin həyatını xilas etmək üçün mümkün olan tədbirləri qəsdən görmədikdə; bu zaman subroqasiya hüququ o həcmdə yaranır ki, qeyd olunan tədbirlər görülmüş olsaydı, zərərin miqdarı həmin həcmdə azalmış olardı;

- sığorta hadisəsi sığortalının və ya zərərçəkən olmayan sığorta olunanın bu və ya digər fəaliyyət növü ilə məşğul olarkən, belə fəaliyyət növünü tənzimləyən tələblərini pozmaqla qəsdən törədilən əməli ilə müşayiət olunduqda;

- sığortalı və ya sığorta olunan sığorta müqaviləsi bağlanarkən, sığorta müqaviləsinin məzmununa daxil edilməli olan, həmçinin özünə məlum olan və sığortaçının müqavilədən imtina etmək, yaxud onu məzmunu dəyişdirilmiş şəkildə bağlamaq qərarına təsir göstərə bilən, habelə müqavilə bağlandıqdan sonra sığorta riskinin dəyişməsi ilə bağlı bütün hallar barədə sığortaçıya qəsdən məlumat vermədikdə, yaxud qəsdən yanlış məlumat verdikdə. 

23. Kompensasiya ödənişi nədir?

Əmlaka və sağlamlığa dəyən zərərə görə sığorta ödənişlərinin həyata keçirilməsi mümkün olmadığı hallarda İcbari Sığorta Bürosu tərəfindən kompensasiya ödənişi verilir:

- sığortaçı müvafiq icbari sığorta müqavilələri üzrə sağlamlığa və (və ya) əmlaka dəyən zərərlə bağlı öhdəliklərini ödəmə qabiliyyətinin olmamasına görə yerinə yetirə bilmədikdə (müflis olduqda);

- naməlum avtonəqliyyat vasitəsilə üçüncü şəxsin sağlamlığına zərər vurulduqda;

- icbari avtomobil sığortası mövcud olmayan şəxs tərəfindən avtonəqliyyat vasitəsinin istifadəsi nəticəsində üçüncü şəxsin sağlamlığına zərər vurulduqda.

24. Kompensasiya ödənişi hansı məbləğdə ödənilir?

Kompensasiya ödənişləri müvafiq icbari sığorta növünə dair sığorta ödənişlərinin verilməsi üçün nəzərdə tutulmuş qaydada və məbləğdə həyata keçirilir. Kompensasiya ödənişləri hesablanarkən hər hansı sığortaçı və (və ya) zərərə görə məsuliyyət daşıyan şəxs tərəfindən müvafiq zərərin əvəzinin ödənilməsi üçün zərərçəkənə verilmiş məbləğ çıxılır.

25. Kompensasiya ödənişi almaq üçün hara müraciət etmək lazımdır?

İcbari Sığorta Bürosuna müraciət edilməlidir. Büroya müraciət üçün aşağıdakı məlumatlar diqqətinizə çatdırılır:

Ünvan: Bakı şəhəri  (AZ 1009), Bəşir Səfəroğlu küçəsi 133, «SAT  Plaza», 11-ci mərtəbə.

Tel: 012 595 00 20  

Faks: 012 595 00 30

Mob: 055 213 30 43

 E-mailinfo@isb.az       

web:  www.isb.az

26. Kompensasiya ödənişi almaq üçün hansı sənədlər tələb olunur?

Kompensasiya ödənişi almaq üçün aşağıdakı sənədlər İcbari Sığorta Bürosuna təqdim olunur:

- zərərçəkən şəxsin şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti;

- yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində sağlamlığa dəyən zərər üzrə xəsarətin dərəcəsi haqqında həkim arayışı, əlillik halında isə əlilliyin qrupunu, səbəbini və təyin edilməsi tarixini əks etdirən Tibbi Sosial Ekspert Komissiyasının arayışının surəti;

- yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində üçüncü şəxs öldükdə ölümün səbəbi haqqında tibbi ekspertiza rəyinin, ölüm haqqında şəhadətnamənin, habelə ölənin ailə üzvlərinin onunla qohumluq əlaqəsini təsdiq edən müvafiq sənədlərin (doğum haqqında şəhadətnamənin, yaxud şəxsiyyət vəsiqəsinin, ərə (arvada) münasibətdə nikah haqqında şəhadətnamənin) surətləri;

- yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində üçüncü şəxs sağlamlığına zərər dəyməsi üzündən 3 il ərzində öldükdə, onun ölümünün hadisə ilə səbəbli əlaqədə olmasını təsdiq edən tibbi ekspertiza rəyinin, ölüm haqqında şəhadətnamənin, habelə ölənin ailə üzvlərinin onunla qohumluq əlaqəsini təsdiq edən müvafiq sənədlərin (doğum haqqında şəhadətnamənin, yaxud şəxsiyyət vəsiqəsinin, ərə (arvada) münasibətdə nikah haqqında şəhadətnamənin) surətləri;

- yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində üçüncü şəxs öldüyü halda, onun ailə üzvlərinin kompensasiya ödənişinin alınmasına dair notariat qaydasında təsdiq edilmiş birgə ərizəsi;

- sağlamlığa vurulan zərərlə əlaqədar zərərvuran tərəfindən zərərçəkənə hər hansı ödəmə həyata keçirildikdə bu ödəməni təsdiq edən sənəd.

27. Kompensasiya ödənişi hansı müddət ərzində verilməlidir?

Hadisə ilə əlaqədar sənədlərdən sonuncusunun İcbari Sığorta Bürosuna təqdim edildiyi və (və ya) alındığı tarixdən 7 iş günündən gec olmayaraq Büro kompensasiya ödənişini verir, yaxud müraciət edən şəxsə kompensasiya ödənişinin verilməsindən imtina haqqında yazılı şəkildə əsaslandırılmış bildiriş verir.

28. Sığortaçı sığorta ödənişinin verilməsindən imtina etdikdə nə etmək lazımdır?

Sığortaçının sığorta ödənişindən imtina barədə qərarından və ya sığorta ödənişinin məbləği ilə razılaşmadığı halda sığortalı maliyyə nəzarəti orqanına və məhkəməyə şikayət etmək hüququna malikdir.

Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası

Ünvan: Bülbül prospekti 27

Tel: +994 12 493 50 58 (dax.: 425,332)

E-mailinfo@fmsa.az

29. Sığorta ödənişi hansı formada həyata keçirilir?

Zərərin miqdarı barədə tərəflər arasında razılıq əldə edildikdən sonra əmlak sığortası üzrə sığorta ödənişi sığortaçının seçimi əsasında aşağıdakı formalardan hər hansı birində həyata keçirilir (ödənilir):

- zərər məbləğinin pul şəklində faydalanan şəxsə ödənilməsi;

- sığorta hadisəsi - nəticəsində dəyən zərərin aradan qaldırılması üçün sığortalıya (sığorta olunana və ya faydalanan şəxsə) göstərilən xidmətlərin və ya satılan əşyaların dəyərinin xidmət göstərənə və ya satıcıya ödənilməsi;

- sığorta predmeti olan, yaxud zərərçəkmiş üçüncü şəxsə məxsus əmlakın təmiri və ya bərpası;

- sığorta müqaviləsində nəzərdə tutularsa, həmin müqavilədə müəyyən edilən şərtlər əsasında sığorta predmeti olan əmlakın dəyişdirilməsi.

30. Sığorta ödənişi məbləği ilə razılaşmadıqda nə etmək lazımdır?

Sığorta hadisəsi nəticəsində dəyən zərərin sığortaçı tərəfindən qiymətləndirilməsi, habelə miqdarı barədə tərəflər arasında razılıq əldə edilmədikdə zərərin miqdarının qiymətləndirilməsi müstəqil ekspert tərəfindən aparılır. Müstəqil eksperti sığortalının tələbi ilə sığortaçı təmin edir.

31. Sığortaçı müflis olarsa onun İcbari avtomobil sığortası üzrə öhdəliklərini kim yerinə yetirəcək?

İcbari Sığorta Bürosu.

32. Sığorta ödənişini almaq üçün sığortaçıya hansı müddət ərzində müraciət etmək lazımdır?

Sığorta hadisəsinin baş verməsi barədə sığortalı və ya sığorta olunan şəxs, yaxud faydalanan şəxs hadisədən xəbər tutduqdan dərhal sonra və ya mümkün olan ən qısa müddət ərzində sığortaçıya məlumat verməli və sığorta ödənişi almaq üçün yazılı sığorta tələbi ilə müraciət etməlidir.

33. Yol nəqliyyat hadisəsinin təqsirkarı hadisə yerini tərk etmişdir və onu müəyyən etmək mümkün olmamışdır. Bu halda zərərçəkənlər kimdən ödəniş ala bilərlər?

Zərər vuran avtonəqliyyat vasitəsinin dövlət qeydiyyat nömrəsi məlum olduğu halda, informasiya sistemi vasitəsilə sığortaçını müəyyən etmək və sığorta tələbi ilə həmin sığortaçıya müraciət etmək mümkündür. Sığortaçını müəyyən etmək mümkün olmadıqda baş vermiş hadisə ilə əlaqədar zərərvuran şəxsin müəyyən edilməsi məqsədilə hadisənin baş verdiyi ərazi üzrə polis idarəsinə müraciət olunmalıdır.

34. Yol nəqliyyat hadisəsinin təqsirkarı sərxoş vəziyyətdə olmuşdur. Bu halda sığortaçı sığorta ödənişinin verilməsindən imtina edə bilərmi?

Xeyr, imtina edə bilməz. Qeyd olunan halda sığortaçı sığorta ödənişini həyata keçirməlidir. Bu zaman sığortaçının hadisəni törətmiş şəxsə qarşı verilmiş sığorta ödənişi məbləğində subroqasiya hüququ yaranır.

35. Yol nəqliyyat hadisəsinin hər iki iştirakçısı təksirkar olduğu halda sığorta ödənişi necə verilir?

Fiziki şəxsin həyatına və ya sağlamlığına zərər vurulduğu hallar istisna olmaqla, sığorta hadisəsinin baş verməsində sığorta olunanla yanaşı, üçüncü şəxsin də təqsiri müəyyənləşdirilərsə, vurulmuş zərərə görə sığorta ödənişi üçüncü şəxsin təqsirinin dərəcəsinə mütənasib məbləğdə azalır. Fiziki şəxsin təqsirinin dərəcəsi Dövlət Yol Polisi tərəfindən müəyyənləşdirilir. Məsələn, hadisənin törədilməsində tərəflərdən birinin təqsiri 40%-dir. Deməli, həmin şəxsə 3000 manatadək, təqsirinin dərəcəsi 60% olan şəxsə isə 2000 manatadək sığorta ödənişi verilməlidir.

36. Yol nəqliyyat hadisəsi nəticəsində ölən şəxsə görə sığorta ödənişini kim ala bilər?

Ölən şəxsin ailə üzvləri (ər-arvad, valideynlər və uşaqlar).

37. Avtonəqliyyat vasitəsini İcbari avtomobil sığortası olmadan idarə edilməsinə görə hansı cəza nəzərdə tutulub?

Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinə əsasən, müvafiq riskləri icbari qaydada sığorta etdirmək vəzifəsi müəyyən edilmiş fiziki və ya hüquqi şəxslər tərəfindən sığortaçı ilə icbari sığorta müqaviləsinin bağlanmamasına görə:

- fiziki şəxslər əlli manat miqdarında, vəzifəli şəxslər yüz manat miqdarında;

- hüquqi şəxslər üç yüz manat cərimə edilir.

38. İcbari avtomobil sığortası üzrə sığorta ödənişi almaq üçün sığorta tələbini sığortaçıya kim təqdim edə bilər?

- Sığortalı, sığorta olunan, zərərəçəkən şəxs.

39. İcbari avtomobil sığortası üzrə sığorta ödənişi almaq üçün Dövlət Yol Polisinin arayışı lazımdırmı?

Aşağıdakı hallar istisna olmaqla sığorta ödənişi almaq üçün Dövlət Yol Polisinin arayışı tələb olunur:

- hadisə ikidən artıq olmayan avtonəqliyyat vasitəsinin iştirakı ilə baş verdikdə;

- hadisənin baş verməsində təqsirli olan şəxsin müəyyən edilməsi üzrə tərəflər arasında mübahisə olmadıqda;

- hadisə nəticəsində sağlamlığa zərər dəymədikdə;

- hadisə nəticəsində dəymiş zərərin həcminin 1000 manatdan çox olmaması hadisə iştirakçıları və sığortaçı tərəfindən ağlabatan şəkildə ehtimal edildikdə.

40. İcbari avtomobil sığortası üzrə sağlamlığa dəyən zərərə görə sığorta ödənişini kim ala bilər?

Sığorta olunan və ya üçüncü şəxs sağlamlığına dəymiş zərərə görə sığorta ödənişini sağlığında tam və ya qismən almamışdırsa, ona verilməli olan sığorta ödənişinin məbləği və ya bu məbləğin qalan hissəsi faydalanan şəxs qismində onun ailə üzvlərinə ödənilir.

41. Sığortaçıya 15 gün əvvəl sığorta tələbi verilib, lakin sığortaçı bu günə kimi zərərin qiymətləndirilməsi üçün heç bir addım atmayıb. Belə halda mən nə edə bilərəm?

Sığortaçı sığorta hadisəsinin baş verməsi barədə məlumatlandırıldığı tarixdən 7 iş günü müddətində əmlaka dəymiş zərərin məbləğinin qiymətləndirilməsini təşkil etməlidir, əks halda, sığortalı və sığorta olunan, həmçinin zərərçəkən şəxs təyin etdiyi qiymətləndirmə fəaliyyəti ilə məşğul olan müstəqil ekspert və ya mütəxəssis vasitəsilə əmlaka dəymiş zərərin ədalətli şəkildə qiymətləndirilməsinə və aradan qaldırılmasına başlaya bilər. Bu halda əgər sığortaçı əmlaka dəymiş zərərin vaxtında qiymətləndirilməməsini əmlak sahibinin ölümü və ya xəstəliyi, həmçinin sığortalının, sığorta olunanın və ya zərər çəkmiş üçüncü şəxsin əmlakın qiymətləndirilməsi üçün şərait yaratmaması nəticəsində baş verdiyini sübut edə bilməsə, o, zərər çəkmiş üçüncü şəxs tərəfindən həyata keçirilmiş qiymətləndirmənin nəticələrini qəbul etməlidir.

42. Əgər yol-nəqliyyat hadisəsinin təksirkarı mənəmsə, mənim avtomobilimə dəyən zərərin əvəzi məsuliyyətimi icbari sığortalayan sığortaçı mənə ödəniş verəcəkmi?

Xeyr. İcbari avtomobil sığortası ilə sığortaçı tərəfindən avtomobilinizin istismarı nəticəsində üçüncü şəxsin əmlakına və ya sağlamlığına dəyən zərərin əvəzinin ödənilməsinə təminat verilir.

43. Avtomobili etibarnaməyə və ya icarə müqaviləsinə əsasən idarə edirəm. Mən həmin avtomobili sığorta etdirə bilərəmmi?

Bəli.

44. Zərərvuran şəxs dəymiş zərərin əvəzini ödəmiş olduqda sığortaçı hansısa sığorta ödənişi verməlidirmi?

Zərərçəkənə ödənilmiş məbləğ zərər məbləğindən az olduqda, sığortaçı sığorta ödənişini ödənilmiş məbləğlə zərər məbləği arasındakı fərq həcmində zərərçəkənə, ödənilmiş məbləğin əvəzini isə sığortalıya və ya sığorta olunana, yaxud da subroqasiya qaydasında tələb irəli sürmüş digər sığortaçıya verməklə həyata keçirir.

Məsələn, hadisə nəticəsində zərərçəkənə 2000 manat zərər dəyib və ona zərərvuran şəxs və ya zərərçəkənin könüllü avtomobil sığortası (kasko) olduğu halda həmin sığortaçı tərəfindən 1500 manat ödəniş verilib. Bu zaman zərərvuran tərəfin sığortaçısı qalan 500 manat məbləği zərərçəkənə ödəyir, eyni zamanda, ödənilmiş 1500 manatı sığortalıya və ya sığorta olunana, yaxud da subroqasiya qaydasında tələb irəli sürmüş digər sığortaçıya qaytarır.

45. Sığorta hadisəsi zamanı yol-iştirakçılarının icbari sığorta olunmasını necə bilmək olar?

9707 SMS xidmətindən istifadə edərək İcbari avtomobil sığortasının mövcudluğu barədə bilgi, həmçinin müqavilədə əks olunan digər məlumatları əldə edə bilərsiniz. Bunun üçün mobil telefonundan 9707 nömrəsinə avtonəqliyyat vasitəsinin dövlət qeydiyyat nişanını (məs.: 10XX806, rəqəm və hərflər arasında məsafə qoymadan) və ya icbari sığorta şəhadətnaməsinin nömrəsini (məsələn: PAT1100000001) yazıb SMS göndərmək tələb olunur.

46. Sığorta hadisəsi nəticəsində zərər dəymiş avtomobilin hansı servisdə təmir olunmasını kim müəyyən edir?

Sığorta hadisəsi nəticəsində zərər dəymiş avtomobilin təmir olunacağı servis müəssisəsi sığortaçının seçimi əsasında müəyyən edilir.

47. Əmlaka dəyən zərər üzrə sığorta ödənişi hansı qaydada həyata keçirilir?

Əmlaka dəyən zərərə görə sığorta ödənişinin faydalanan şəxsə birbaşa ödənilməsi, yaxud əmlakın təmir olunması, bərpası və ya yenisi ilə əvəz edilməsi sığortaçının seçimi əsasında həyata keçirilir.

48. Zərərçəkənin öldüyü, sığortalının öldüyü, xəsarət aldığı halda sığorta tələbini kim verir?

Zərərçəkənin öldüyü, sığortalının öldüyü, xəsarət aldığı halda sığorta tələbini onların ailə üzvləri verir.

49. İcbari avtomobil sığortası üzrə əmlaka dəyən zərərə görə sığorta ödənişini kim ala bilər?

Zərərçəkən şəxs. Eyni zamanda, vurulan zərərin əvəzi sığortalı və ya sığorta olunan, həmçinin zərərçəkənin könüllü avtomobil sığortası (kasko) olduğu halda həmin sığortaçı tərəfindən ödənilərsə ödənilmiş zərər məbləğini subroqasiya qaydasında sığortaçıdan tələb edə bilərlər.

1.Bank filialı nədir?

Bankın filialı hüquqi şəxs olmayan, bankın olduğu yerdən kənarda yerləşən, öhdəlikləri üçün bankın özünün məsuliyyət daşıdığı, banka icazə verilmiş bank fəaliyyətinin hamısını və ya bir hissəsini həyata keçirə bilən bankın ayrıca bölməsidir

2.Bankın şöbəsi nədir?

Bankın şöbəsi - hüquqi şəxs olmayan, bankın olduğu yerdən kənarda yerləşən, öhdəlikləri üçün bankın özünün məsuliyyət daşıdığı, onun respublika ərazisində depozitlər cəlb edən və/və ya köçürmə, hesablaşma-kassa əməliyyatları aparan ayrıca bölməsidir.

3. Depozit nədir?

Depozit - müvafiq müqavilə şərtləri ilə faizlər və ya komisyon haqqlar ödənilməklə və ya ödənilmədən müştərilərin (əmanətçilərin) tələbi ilə qaytarılmasını və ya başqa hesaba köçürülməsini nəzərdə tutan bankın balansında aparılan cari, əmanət (depozit) və ya digər hesaba qoyulmuş və ya köçürülmüş pul vəsaitidir.

4. Kimlər bankın inzibatçıları hesab olunur?

Bankın Müşahidə Şurasının, Audit Komitəsinin və İdarə Heyətinin üzvləri, habelə bankın baş mühasibi (mühasibat xidmətinin rəhbəri), daxili audit bölməsinin əməkdaşları, bank  filialının, şöbəsinin və nümayəndəliyinin rəhbərləri və baş mühasibləri bankın inzibatçılarıdır.

5. “Vətəndaş qüsursuzluğu” nə deməkdir?

«Vətəndaş qüsursuzluğu» dedikdə, mühüm iştirak payının sahibləri, o hüquqi şəxs olduqda onun icra orqanının rəhbərləri, habelə bankın törəmə strukturlarının rəhbərləri üçün qəsdən törədilmiş cinayətə görə məhkumluğun olmaması; inzibatçı, müvəqqəti inzibatçı və ləğvedici üçün məhkumluğunun olmaması, keçmişdə mülkiyyət əleyhinə və iqtisadi fəaliyyət sahəsində ağır və xüsusilə ağır cinayətlərə görə cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi faktının olmaması, müvafiq vəzifəni tutması və ya peşə fəaliyyəti ilə məşğul olması üzərində məhkəmə qərarı ilə qoyulmuş qadağanın olmaması, məhkəmə qaydasında müflis elan edilməsi faktının olmaması başa düşülür.

6. “Prudensial” nə deməkdir?

«Prudensial» - bankın təhlükəsiz fəaliyyətinin təmin edilməsinə istiqamətlənmiş normativlərə, qaydalara, tələblərə və göstərişlərə əsaslanmış düşünülmüş davranış, idarəetmə və nəzarət üsuludur

7. Poçt hesabı nədir?

Poçt hesabı fiziki və hüquqi şəxslərin pul vəsaitləri ilə əməliyyatların aparılması üçün milli operator tərəfindən açılan hesabdır.

8. Kredit ittifaqı nədir?

Kredit ittifaqı mənafe ümumiliyi əsasında könüllü birləşən fiziki şəxslərin və (vəya) kiçik sahibkarlıq subyekti olan hüquqi şəxslərin sərbəst pul vəsaitlərini cəmləşdirmək yolu ilə özlərinin qarşılıqlı kreditləşdirilməsi üçün yaratdıqları bank olmayan kredit təşkilatıdır.

9. Bank olmayan kredit təşkilatı (BOKT) nədir?

BOKT xüsusi razılıq (lisenziya) əsasında kreditlərin verilməsi və “Bank olmayan kredit təşkilatları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda icazə verilən digər fəaliyyət növlərini (faktorinq, forfeytinq, veksellərin uçotu, qarantiyanın verilməsi, sığorta agenti xidmətinin göstərilməsi, borcalanlara, o cümlədən birgə borcalan qruplarına maliyyə, texniki və idarəetmə məsələləri üzrə məsləhət xidmətinin göstərilməsi) həyata keçirən ixtisaslaşmış kredit təşkilatıdır.

10. Hansı məlumatların sirrinə bank təminat verir?

Bank hesabının, hesab üzrə əməliyyatlar və qalıqların, habelə müştəri haqqında məlumatların, o cümlədən müştərinin adı, ünvanı, rəhbərləri haqqında məlumatların sirrinə bank təminat verir. Müştərilərin bank saxlancında əmlakının mövcudluğu, bu cür əmlakın sahibləri, xarakteri və dəyəri haqqında məlumatların sirrinə də bank təminat verir.

Press-relizlər

Digər press relizlər »